Müxtəlif qalmaqallardan sonra Avropa Ittifaqının (Aİ) “X”-ə qarşı mübarizə aparmaq üçün öz sosial media platformasını işə saldığını iddia edən viral paylaşımlar yanlışdır.
İnternetdə Aİ-nin “X”-i əvəz etmək üçün öz sosial media platformasını qurduğu haqda iddialar yayılır və "W" adlı yeni bir şəbəkənin vergi ödəyiciləri tərəfindən maliyyələşdiriləcəyi və senzura vasitəsi kimi işləyəcəyi bildirilir.
“X”-də çox yayılan paylaşımlarda layihənin Brüssel tərəfindən dəstəkləndiyi, vergi ödəyicilərinin pulları ilə maliyyələşdirildiyi və onlayn azad sözə Aİ-nin nəzarət tətbiq etmək üçün nəzərdə tutulduğu deyilir.
60.000-dən çox dəfə izlənilən paylaşımda "vergi pulumuzun 500 milyonunun hər şeyin yoxlanıldığı, redaktə edildiyi və silindiyi senzura sisteminə xərclənəcəyi" yazılıb.
570.000-dən çox baxış sayına malik digər paylaşımda isə Aİ-nin "W-ni yayımladığı" qeyd edilib.
Lakin Avropa Komissiyasının sözçüsü “Euronews”-un fakt yoxlama qrupu olan “The Cube”-a bildirib ki, Aİ heç bir sosial media platforması yaratmır və ya maliyyələşdirmir və hazırda Aİ tərəfindən dəstəklənən "W" adlı layihə yoxdur.
Bəs, "W" nədir və necə maliyyələşdirilir?
Baş direktoru Anna Zeiterin sözlərinə görə, “W”, əsasən Skandinaviya bölgəsindən olan özəl investorlar tərəfindən dəstəklənən İsveçdə təsis edilmiş özəl sosial media startapıdır.
Onlayn iddiaların əksinə olaraq, Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda layihəsinə başlayan şirkət hazırda heç bir dövlət vəsaitindən istifadə etmir və Avropa icraçıları tərəfindən dəstəklənmir.
“W”-nin ən böyük səhmdarlarından biri, W-nin 25% payına sahib olan İsveçdə yerləşən iqlim media şirkəti “We Don't Have Time”-dır.
“We Don't Have Time” “The Cube”-a bildirib ki, ötən il Qlobal Merlər Razılaşması və Komissiyanın Enerji üzrə Baş Direktorluğu “DG Energy” üçün COP30 iqlim konfransı ilə bağlı aparılan "kommunikasiya işləri" üçün Avropa Komissiyasından maliyyə almışdır.
Maliyyələşdirmənin heç biri Zeiterin təsdiqlədiyi “W” ilə əlaqəli deyil, çünki bu platforma, özəl investorlar tərəfindən maliyyələşdirilir və İsveçdə təsis edilmiş müstəqil şirkət kimi fəaliyyət göstərir.
Avropa senzurası?
Zeiter “The Cube”-a bildirib ki, şirkət özünü harada qeydiyyatdan keçdiyinə, infrastrukturunun harada yerləşdiyinə və kimin investisiya qoymasına icazə verildiyinə görə "Avropa malı" kimi təqdim edir.
O da məlumdur ki, “W” onlayn resurslarını "Avropa şirkətlərinə məxsus serverlərdə" yerləşdirməyi planlaşdırır və investorlarını yalnız avropalılarla məhdudlaşdırır.
Şirkət İsveçrədə yerləşən şifrələnmiş e-poçt provayderi “Proton” və Finlandiyada yerləşən bulud hesablama platforması “UpCloud”-dan istifadə etməyi də nəzərdə tutur.
Bu, “X” və “Meta” kimi digər platformalardan fərqlidir. Hər iki sosial media nəhəngi ABŞ, Avropa və Asiyada bir çox yerdə qlobal miqyasda fəaliyyət göstərir.
“X”-in əməliyyatları əsasən ABŞ və İrlandiyada aparılır. Şirkət istifadəçi məlumatlarının "ofislərimiz, tərəfdaşlarımız və xidmət təminatçılarımız vasitəsilə daxil olmaqla, ABŞ, İrlandiya və fəaliyyət göstərdiyimiz digər ölkələrə ötürülə və orada saxlanıla biləcəyini" bildirir.
“W” ilə bağlı digər onlayn iddialara görə, Aİ-nin platformanın məzmununa nəzarət və ya yazılara birbaşa senzura tətbiq edir, lakin bunlar da yanlışdır.
Aİ-nin Rəqəmsal Xidmətlər Qanununa (DSA) əsasən, Aİ-də fəaliyyət göstərən böyük onlayn platformalar digər öhdəliklərlə yanaşı, sistem risklərini azaltmalı və qanunsuz məzmunu silməlidir.
Qanunvericilik platformalardan qanunsuz məzmuna qarşı tədbir görməsini və moderasiya məsələsində şəffaf olmasını tələb edir, lakin bu, Avropa Komissiyasına paylaşımları idarə etmək və ya birbaşa moderasiya etmək səlahiyyəti vermir.
Bundan əlavə, qeyd edək ki, bu yanaşma “X” və Meta da daxil olmaqla Avropadakı bütün əsas platformalara aiddir, yəni “W” digər sosial media platformalarına şamil edilməyən xüsusi nəzarətə məruz qalmayacaq.
Zeiterə görə, “W”-nin missiyasının bir hissəsi digər platformalarda yayıldığı müəyyən edilmiş dezinformasiya və manipulyasiya kampaniyalarına qarşı çıxmaq üçün "daha çox insan qarşılıqlı əlaqəsi və daha az bot"a sahib olmaqdır.
Anonim bot profillərinin artmasına qarşı mübarizə aparmaq üçün onun xüsusiyyətlərindən biri şəxsiyyətin təsdiqlənməsinə diqqət yetirməkdir. Əvvəllər “eBay”-də məlumatların qorunması və süni intellekt siyasətinə nəzarət edən Zeiter “The Cube”-a bildirib ki, “W” bunu istifadəçi məlumatlarını platforma özündə saxlamadan üçüncü tərəf platformaları vasitəsilə həyata keçirməyi düşünür.
Aİ texnologiya suverenliyi üçün çalışır
“W” rəsmi olaraq Avropa İttifaqı tərəfindən dəstəklənməsə də, Aİ "texnologiya suverenliyi" üçün çalışır, yəni əsas texnologiyaların xarici təchizatçılarından daha az asılılığı deməkdir.
Xatırladaq ki, yanvar ayında Avropa Parlamenti daha güclü Avropa bulud hesablamaları, yarımkeçirici istehsalı və Avropa süni intellekt infrastrukturuna çağıran qeyri-məcburi qətnamə qəbul edib.
Ayrı-ayrılıqda, 54 Avropa Parlamentinin üzvündən ibarət qrup Komissiyanı ABŞ platformalarına Avropa alternativlərini dəstəkləməyi nəzərdən keçirməyə təşviq edir. Məktubda sosial media sənayesində Avropa innovasiyalarının daha güclü dəstəklənməsi tələb olunurdu, lakin Aİ-nin özünün sosial media platforması yaratmasına çağırış edilmirdi.
Bundan əlavə, məktubun heç bir hüquqi qüvvəsi yoxdur və Komissiyanın heç bir layihə yaratmasına səbəb olmayıb.
Tamsin Paternoster və Ceyms Tomas, euronews
