Rəsmi Doha ABŞ və Avropa İttifaqının siyasi qərarlarına, beyin mərkəzlərinə, universitetlərinə və mediasına təsir göstərmək üçün rəsmi və qeyri-rəsmi kanallarla xərclədiyi yüz milyonlarla dollarlıq təsir mexanizminə malikdir. Rəsmi dövlət reyestrləri, parlament hesabatları və məhkəmə işləri bu şəbəkənin miqyasını açıq şəkildə ortaya qoyur.
ABŞ-də Qətər lobbiçiliyi (250-270 milyon dollar)
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin Xarici Agentlərin Qeydiyyatı Aktı (FARA) məlumatlarını izləyən OpenSecrets və Quincy İnstitutunun hesabatlarına görə, Qətər 2016-cı ildən bəri Vaşinqtonda 88-ə yaxın lobbi və PR şirkətinə təxminən 250-269 milyon dollar ödəyib.

Bu göstərici ilə Qətər ABŞ-də ən çox pul xərcləyən ilk üç ölkədən (Çin və Yaponiyadan sonra) biridir.
Keçmiş yüksək rütbəli məmurların işə götürülməsi. Doha Vaşinqtonda həm Demokrat, həm də Respublikaçı partiyalara yaxın nüfuzlu lobbiçiləri, sabiq senatorları, baş prokurorları və Ağ Ev müşavirlərini yüksək maaşla müqaviləyə cəlb edib. Məqsəd ABŞ Konqresində Qətər əleyhinə qətnamələrin qarşısını almaq, Əl-Udeyd hərbi bazası müqaviləsini uzatmaq və milyardlarla dollarlıq silah sazişləri əldə etməkdir.
2. Avropa Parlamentində "Qatargate" korrupsiya qalmaqalı
Rüşvət və pul çantaları. 2022-ci ilin dekabrında Belçika polisi Brüsseldə Avropa Parlamentinin bir neçə deputatının evində axtarış apararaq 1,5 milyon avrodan çox nağd pul müsadirə edib. dw.com
“POLITICO” və “Deutsche Welle (DW)” nəşrlərinin işıqlandırdığı istintaq materiallarına əsasən, Avropa Parlamentinin vitse-prezidenti Eva Kayli və keçmiş deputat Antonio Pantseri daxil olmaqla bir qrup şəxs Qətərdən rüşvət və bahalı hədiyyələr alaraq parlamentdə Qətərin əmək hüquqları imicini təmizə çıxarmaqda və viza liberallaşmasına dəstək verməkdə ittiham olunublar.


3. Qərb universitetləri və beyin mərkəzlərinin maliyyələşdirilməsi
ABŞ Təhsil Departamentinin və ABŞ Konqresinin Təhsil Komitəsinin hesabatlarına görə, Qətər (əsasən "Qətər Fondu" vasitəsilə) 2001-ci ildən bəri ABŞ universitetlərinə (Corctaun, Kornell, Şimal-Qərb, Karnegi Mellon və s.) altı milyard dollardan çox vəsait köçürərək ən böyük xarici donora çevrilib. Tənqidçilər bu maliyyənin Qərb akademik mühitində Qətərin tənqid olunmasının qarşısını aldığını bildirirlər.
Vaşinqtonun ən nüfuzlu araşdırma mərkəzlərindən olan, demokratlara bağlı Brookings İnstitutu uzun illər Qətərdən milyonlarla dollar maliyyə alıb və Dohada filial açıb. Sızdırılmış diplomatik yazışmalarda Qətər rəsmilərinin bu institutu özləri üçün "bir təyyarədaşıyan gəmi qədər dəyərli" adlandırdığı və qurumun Qətəri tənqid etməmək öhdəliyi götürdüyü üzə çıxdıqdan sonra “Brookings” 2021-ci ildə Doha mərkəzini bağlayıb. arabnews
4. Qərb mediası və idman diplomatiyası
Qətər kral ailəsi 2019–2020-ci illərdə ABŞ-nin mühafizəkar media platforması “Newsmax”-a təxminən 50 milyon dollar investisiya edib. 50 milyon dollarlıq investisiyanı Qətər İnvestisiya Fondunun (QIA) özü deyil, Qətər kral ailəsindən olan Şeyx Sultan bin Jassim Al Tani tərəfindən idarə olunan “Heritage Advisors” şirkəti edib. QIA-nın 2017–2018-ci illərdə “Newsmax” ilə sərmayə danışıqları apardığı bildirilir.

QIA eyni zamanda Böyük Britaniyada “Heathrow”, “Shard”, “Barclays” və “Sainsbury’s” kimi əsas aktivlərdə paylara malik olub, Fransada isə “Bpifrance” ilə birgə investisiya fondu yaradıb. Bu investisiyalar Qətərə Qərb biznes və siyasi dairələrində nüfuz imkanı yarada bilər.
İdman vasitəsilə imic yuyulması. Fransanın “Paris Saint-Germain” (PSG) klubunun alınması və 2022 Dünya Çempionatının keçirilməsi Fransa prezidentləri (Nikola Sarkozi və Emmanuel Makron) başda olmaqla Avropa liderləri ilə Qətər əmiri arasında yüksək səviyyəli siyasi və iqtisadi əlaqələrin qurulmasında əsas vasitə olub.
“WikiLeaks” sənədlərində Qətər
“WikiLeaks”-in “arxivində 2003–2010-cu illəri əhatə edən 251 287 ABŞ diplomatik teleqramı arasında Dohadakı ABŞ Səfirliyinin Qətər haqqında hazırladığı çoxsaylı məxfi qeydlər yer alır. Bu sənədlər 2000-ci illərin ortalarından etibarən Qətərin ABŞ ilə hərbi, kəşfiyyat, hüquq-mühafizə və iqtisadi əməkdaşlığını, eləcə də Vaşinqtonun Dohanın regional siyasətinə dair narahatlıqlarını əks etdirir.
1. “Əl-Cəzirə” telekanalı və informasiya siyasəti
Qətərə aid “WikiLeaks” materiallarının ən mühüm mövzularından biri dövlətə məxsus “Əl-Cəzirə” kanalıdır. 2009-cu ilin noyabrında Dohadan göndərilən və digər qiymətləndirmə teleqramlarında amerikalı diplomatlar telekanalın Qətərin Yaxın Şərqdə təsir vasitəsi, xarici siyasətinin ifadəsi və ən dəyərli diplomatik alətlərindən biri kimi çıxış etdiyini qeyd edirlər.
- Danışıqlarda güzəşt vasitəsi: Sənədlərdə Qətərin kanalı digər dövlətlərlə, o cümlədən ABŞ ilə gərgin münasibətləri düzəltmək və danışıqlarda “dəyişmə (güzəşt) vasitəsi” kimi istifadə etdiyi ehtimalı yer alır. Həmçinin, 2005-ci il tarixli sənəddə kanalın “qalmaqallı” yayımlarının ABŞ-Qətər strateji əlaqələrinə kölgə saldığı vurğulanır.

- Daxili senzura ziddiyyəti: 2009-cu ilin iyun ayına aid hesabatda Qətərin xaricdə mətbuat azadlığını dəstəklədiyini bəyan etdiyi, lakin ölkə daxilində buna ümumiyyətlə dözümlülük göstərmədiyi yazılır. deccanherald
Sənədlər Qətərin Vaşinqtonla münasibətlərindəki ikili mənzərəni – bir tərəfdən dərinləşən strateji tərəfdaşlığı, digər tərəfdən isə terrorla “mübarizədəki” fəaliyyəti əks etdirir:
- Sənədlərdə ABŞ diplomatları Qətərin “Həmas” və “Hizbullah” kimi aktorlara dəstək verdiyini yazır, ümumi əməkdaşlığı aşağı səviyyədə təsvir edirlər.
- İŞİD-in maliyyələşdirilməsi iddiası: 2016-cı ildə “WikiLeaks”-də yayımlanan Hillari Klintonun John Podestaya göndərdiyi 2014-cü il sentyabr tarixli elektron məktubunda Qətərin İŞİD-ə və digər radikal sünni qruplara “gizli maliyyə və logistik dəstək” verdiyi bildirilir. “WikiLeaks”-in öz arxivində bu barədə ayrıca birbaşa sənəd səhifəsi olmasa da, qurumun 2016-cı il xülasəsində bu e-poçta istinad edilir.

2. İranla münasibətlər və incə balans
Teleqramlar Qətərin ABŞ və İran arasında ehtiyatlı və incə tarazlıq siyasəti yürütdüyünü göstərir. 2009-cu il tarixli kabeldə Qətər əmirinin “bizim İranla problemimiz yoxdur və heç kəsin bizim aramızda problem yaratmasına icazə verməyəcəyik” ifadəsi yer alır. Qətər-İran münasibətlərinin xarakteri Vaşinqtonu narahat edirdi. Digər tərəfdən, bir İsrail mənbəyi sənədlərə istinadən yazırdı ki, Qətər təhlükəsizlik təminatı müqabilində ABŞ-yə öz ərazisindən İrana hücum etməyə razılaşıb.
Klinton Fondu və ianələr
WikiLeaks-in Podesta e-poçtlarında Qətərin Klinton Fondu ilə əlaqəsi də görünür. 2012-ci il tarixli yazışmada Qətərin Bill Klintonun 2011-ci il ad günü münasibətilə 1 milyon dollarlıq çek təqdim etmək istədiyi, həmçinin Haitidə təhsil və səhiyyə layihələrinə investisiya marağı göstərdiyi qeyd olunur.
Al Tani ailəsinin qanunsuz əməlləri
“QatarEnergy”, “Qatar Foundation”, “Qatar Charity” və “Qətər İnvestisiya İdarəsi” (QIA) kimi nəhəng dövlət və yarı-dövlət qurumları Qətərin maliyyə imperiyasının əsas sütunlarıdır və beynəlxalq araşdırmalarda, məhkəmə iddialarında və parlament hesabatlarında bu qurumların adı terrorçuluğun maliyyələşdirilməsindən tutmuş milyardlarla dollarlıq mənimsəmələrə və Qərb təhsil sisteminə gizli təsirə qədər bir sıra ciddi qalmaqallarda hallanır.
1. “Qatar Charity” (Qətər Xeyriyyə Fondu) – Terroru maliyyələşdirmə və gizli şəbəkə ittihamları

1992-ci ildə təsis edilən və İdarə Heyətinə Al Tani ailəsinin üzvlərinin rəhbərlik etdiyi “Qatar Charity” dünyanın 50-dən çox ölkəsində fəaliyyət göstərən nəhəng humanitar təşkilatdır. Lakin onun adı Qərb kəşfiyyat sənədlərində və məhkəmələrdə ən çox qalmaqala qarışan qurumdur.
ABŞ məhkəmələrində terrorizm iddiaları. 2020-ci ildə terror aktlarında həlak olmuş ABŞ vətəndaşlarının ailələri ABŞ Federal Məhkəməsində “Qatar Charity”, “Qatar National Bank” və “Masraf Al Rayan” bankına qarşı iddia qaldırıblar. “The Washington Post” nəşrinin yaydığı məhkəmə sənədlərinə görə, bu qurumlar ABŞ bank sistemi vasitəsilə “HƏMAS” və "Fələstin İslami Cihadı" qruplaşmalarına on milyonlarla dollar vəsait ötürməkdə ittiham olunublar.
"Qatar Papers" araşdırması və Avropada siyasi islam şəbəkəsi. Fransız araşdırmaçı jurnalistlər Kristian Şeno və Jorj Malbrunotun sızdırılmış sənədlər əsasında yazdıqları "Qatar Papers" kitabında “Qatar Charity”-nin Fransa, İtaliya, Almaniya və İsveçrədə 140-dan çox məscid, məktəb və İslam mərkəzinin tikintisinə 70 milyon avrodan çox gizli vəsait ayırdığı, bu mərkəzlərin isə "Müsəlman Qardaşlığı" ideologiyasını yaydığı qeyd olunub. (Müəlliflərin göstərdiyi məbləğ təxminən 71–72 milyon avrodur. Bəzi mənbələrdə ümumi layihə dəyəri daha yüksək, 90 milyon avroya qədər göstərilir).
Kitabdan gəlinən nəticə budur ki, maliyyələşdirilən təşkilatların bir hissəsi “Müsəlman Qardaşlığı” ilə bağlı və ya ona yaxın şəkildə təsvir olunub. Lakin bu, bütün 140 layihənin birbaşa “Müsəlman Qardaşlığı ” tərəfindən idarə olunduğu və ya maliyyənin məhz bu qrupun ideologiyasını yaymaq üçün istifadə edildiyi demək deyil. Kitab özü “associations linked to the Muslim Brotherhood” ifadəsini işlədir.
Sanksiya siyahıları. OpenSanctions bazasına görə, “Qatar Charity” İsrail, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Bəhreyn tərəfindən "terrorizmi maliyyələşdirən qurum" kimi qara siyahıya salınıb.

2. “Qatar Foundation” (Qətər Fondu) – ABŞ universitetlərinə gizli milyardlar və ideoloji təsir

1995-ci ildə keçmiş əmir Şeyx Həməd və xanımı Şeyxa Moza tərəfindən yaradılan “Qatar Foundation” rəsmi olaraq təhsil və elm fondu olsa da, Qərbdə "yumşaq güc və gizli təsir aləti" kimi təqdim və sərt tənqid olunur:
ABŞ qanunlarına görə universitetlər 250 min dollardan yuxarı xarici ianələri dövlətə bildirməlidirlər. Lakin ISGAP araşdırma mərkəzinin hesabatına görə, Yel Universiteti 2012–2023-cü illərdə Qətərdən cəmi 284 min dollar aldığını bəyan etsə də, əslində 15,9 milyon dollardan çox gizli vəsait alıb. Eyni gizli maliyyə sxemləri Corctaun, Şimal-qərbi və Texas A&M universitetlərində də aşkarlanıb.
Orta məktəb proqramlarına müdaxilə. 2026-cı ilin mayında açıqlanan ISGAP hesabatında fondun törəmə qurumu olan “Qatar Foundation International (QFI)”-nin ABŞ-nin 220-dən çox orta məktəb və universitetinə 65 milyon dollardan çox pul ayıraraq tədris proqramlarına, müəllim hazırlığına və Yaxın Şərq xəritələrinin məzmununa müdaxilə etdiyi bildirilib və ABŞ Konqresində federal araşdırma tələb olunub.
Söz azadlığının məhdudlaşdırılması. “Qatar Foundation”-ın Dohadakı "Education City" şəhərciyində filial açan Qərb universitetlərində (məsələn, “Northwestern University”) Qətər hakimiyyətini tənqid edən tədbirlərin və mühazirələrin fond rəhbərliyinin təzyiqi ilə ləğv edilməsi Qərb mediasında dəfələrlə akademik azadlığın pozulması kimi tənqid olunub.
3. “QatarEnergy” və QIA (Dövlət Neft-Qaz Şirkəti və Suveren Fond) – Milyardlıq mənimsəmə və rüşvət işləri


Ölkənin bütün qaz gəlirlərinə nəzarət edən “QatarEnergy” və 530 milyard dollarlıq Qətər İnvestisiya İdarəsi (QIA) korporativ baxımdan qapalı qurumlardır, lakin onların rəhbərliyində təmsil olunan şəxslərlə bağlı böyük korrupsiya faktları üzə çıxıb.
5,6 milyard dollarlıq "Əl-Emadi" mənimsəmə işi. QIA-nın İdarə Heyətinin üzvü, Qətər Milli Bankının sədri və Maliyyə naziri olmuş Əli Şərif əl-Emadi 2021-ci ildə həbs edilib. “FinCrime Intelligence” və məhkəmə sənədlərinə görə, o, dövlət layihələrindən və tikinti tenderlərindən (o cümlədən Futbol üzrə Dünya Çempionatı və enerji infrastrukturu müqavilələrindən) 5,6 milyard dollardan çox vəsaiti mənimsəməkdə və rüşvət almaqda təqsirli bilinərək 20 il həbs cəzasına məhkum edilib.

Avropa Parlamentində "Qatargate" və qaz müqavilələri. 2022-ci ildə Belçika polisinin Avropa Parlamentində aşkar etdiyi rüşvət qalmaqalında Qətər tərəfinin avropalı deputatlara nağd pul çantaları verməsinin əsas səbəblərindən biri məhz Avropa İttifaqının Qətərlə milyardlarla avroluq mayeləşdirilmiş təbii qaz (“QatarEnergy” müqavilələri) sazişlərinə və viza rejiminə mane olmamaq idi.
Ekoloji və işçi hüquqları pozuntuları. “QatarEnergy”-nin nəhəng "North Field" qaz genişləndirmə layihələrində işləyən minlərlə asiyalı miqrant işçinin ağır şəraitdə işlədilməsi və podratçı şirkətlərin əməkhaqlarını gecikdirməsi beynəlxalq əmək təşkilatlarının hesabatlarında mütəmadi tənqid hədəfi olub.
4. Şeyx Eid bin Məhəmməd Al Tani Xeyriyyə Fondu (“Eid Charity”)

Qətərin digər varlı xeyriyyə fondu olan “Eid Charity” isə daha sərt ittihamlarla üzləşib:
ABŞ Maliyyə Nazirliyi 2013-cü ilin dekabrında “Eid Charity”-nin qurucularından və rəhbər şəxslərindən olan Əbdürrəhman bin Ümeyr əl-Nuaymini “Xüsusi qlobal terrorçu siyahısına salınmış şəxs” elan edilib. O, “Əl-Qaidə” və qollarına maliyyə və maddi dəstək verməkdə, o cümlədən “təşkilatın” İraqdakı qolunun bir müddət ayda iki milyon dollardan çox, Suriyadakı Əl-Qaidə nümayəndələrinə isə 600 min dollar köçürməkdə ittiham edib.
Kanada məhkəməsinin qərarı. “Global News” agentliyinin dərc etdiyi Kanada Vergi Agentliyinin (CRA) audit hesabatında “Eid Charity”-nin Kanadadakı yerli müsəlman təşkilatlarına pul göndərərək onları “HƏMAS”-la əlaqəli qurumların təsiri altına saldığı qeyd edilib.
Qətərin Qəzzaya 2012–2023-cü illərdə İsrailin razılığı ilə ötürdüyü 2 milyard dollarlıq vəsaitin pərdəarxası mexanizmi
2012–2023-cü illərdə Qətərin Qəzzaya təxminən 1,8–2 milyard dollar vəsait ötürməsi İsrail Hökumətinin, Mossad kəşfiyyat xidmətinin və BMT-nin birbaşa koordinasiyası və icazəsi ilə həyata keçirilən rəsmi mexanizm olub. Bu prosesdə pul birbaşa bank köçürmələri ilə deyil (çünki “HƏMAS” Qərb bank sistemində sanksiyalar altındadır), İsrailin nəzarətindəki keçid məntəqələrindən keçirilən nağd dollar çamadanları, yanacaq tədarükü və BMT vauçerləri vasitəsilə çatdırılıb.

“The New York Times” nəşri, “TIME” jurnalı və İsrailin “Channel 12” telekanalının əldə etdiyi məxfi dövlət yazışmalarına əsasən, bu mexanizmin pərdəarxası detalları aşağıdakı kimi olub:
Bu sistemin əsası 2011-ci ildə Fransa prezidenti Nikola Sarkozinin vasitəçiliyi ilə Parisdə İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahu və Qətərin ozamankı Baş naziri Şeyx Həməd bin Casim arasındakı gizli görüşdə qoyulub. 2012-ci ildə Qətər Qəzzanın bərpası üçün 400 milyon dollar, 2014-cü il müharibəsindən sonra isə 1 milyard dollar ayırdığını elan edir.
Hər ay Qətərin Qəzza üzrə xüsusi nümayəndəsi Məhəmməd əl-Emadi şəxsi təyyarəsi ilə Dohadan birbaşa İsrailin Ben-Qurion hava limanına (Tel-Əvivə) uçur. Onun yanında içərisi 100 dollarlıq əskinaslarla dolu olan 3 böyük çemodan (təxminən 15–30 milyon dollar nağd pul) olurdu. cnn.com

İsrail təhlükəsizlik qüvvələri və Mossad nümayəndələri əl-Emadini hava limanında qarşılayır, onu zirehli avtomobillərlə İsrail ərazisindən keçirərək Qəzza ilə sərhəddəki Erez keçid məntəqəsinə qədər müşayiət edirdilər. İsrail sərhədçiləri pulları yoxlayıb Qəzzaya buraxırdılar.
2018-ci ildən etibarən Qətərin göndərdiyi aylıq 30 milyon dollar üç istiqamətdə paylanırdı:
- 10 milyon dollar: İsrailin razılığı ilə Qəzzadakı elektrik stansiyası üçün İsrail şirkətlərindən yanacaq alınmasına xərclənirdi.
- 10 milyon dollar: “HƏMAS” administrasiyasının mülki dövlət işçilərinin (müəllimlər, həkimlər, bələdiyyə işçiləri) maaşlarının ödənilməsinə yönəldilirdi.
- 10 milyon dollar: Qəzzadakı 100 min yoxsul ailənin hər birinə poçt şöbələri vasitəsilə 100 dollar nağd pul şəklində paylanırdı. (Pul alacaq ailələrin siyahısı əvvəlcədən İsrail kəşfiyyatı – Şin Bet tərəfindən yoxlanılıb təsdiqlənirdi). apnews
2021-ci ildə İsraildə hakimiyyətə gələn Naftali Bennet "çemodanla nağd pul daşınması" görüntüsünə son qoydu və mexanizm dəyişdirildi: Qətər pulu BMT-nin (Ümumdünya Ərzaq Proqramı) hesabına köçürür, BMT isə Qəzza sakinlərinə bank kartları/vauçerlər paylayırdı.
Sızdırılmış sənədlər göstərir ki, İsrail Hökuməti üzdə Qətəri tənqid etsə də, qapalı qapılar arxasında bu pul axınının dayanmaması üçün Dohaya təzyiq göstərirdi. İsrail rəhbərliyi hesab edirdi ki, Qəzzaya hər ay 30 milyon dollar pul axsa, “HƏMAS” iqtisadi rifahı itirməmək üçün İsrailə raket atmayacaq və sərhəddə sakitlik qorunacaq. "Fələstin dövlətinin qurulmasının qarşısını almaq istəyənlər Qəzzada “HƏMAS”-ın güclənməsini və ora Qətər pulunun ötürülməsini dəstəkləməlidirlər". Çünki bu, İordan çayının qərb sahilindəki Mahmud Abbas Hökuməti ilə Qəzzadakı “HƏMAS” arasındakı siyasi parçalanmanı dərinləşdirirdi.
2020-ci ilin dekabrında Mossad direktoru Yossi Koen Qətər əmiri Şeyx Təmimə rəsmi təşəkkür məktubu yazaraq Qətərin Qəzzadakı maliyyə yardımının "regionda sabitlik və təhlükəsizliyin qorunmasında həlledici rol oynadığını" bildirmişdi. Hətta 7 oktyabr 2023-cü il hücumundan cəmi iki həftə əvvəl (2023-cü ilin sentyabrında) yeni Mossad rəhbəri David Barnea Dohaya gedərək Qətər rəhbərliyindən bu maliyyə proqramını daha iki ay uzatmağı şəxsən xahiş etmişdi.
4. Hədiyyələr və korrupsiya iddiaları
İsrailin “Channel 12” telekanalının araşdırmasına görə, Qətərin Qəzza üzrə nümayəndəsi Məhəmməd əl-Emadi bu koordinasiya illərində İsrail Müdafiə Ordusunun (IDF), Mossadın və Milli Təhlükəsizlik Şurasının yüksək rütbəli zabitlərinə on minlərlə şekel dəyərində bahalı hədiyyələr təqdim edib. 7 oktyabr 2023-cü il hadisələrindən sonra isə İsrail təhlükəsizlik orqanları etiraf etdilər ki, “HƏMAS” bu pulların bir hissəsini dolayı yollarla (vergilər və digər gəlirlərin azad olunması hesabına) yeraltı tunellərin və silahların maliyyələşdirilməsinə yönəldib.
Qətərin İsrailin əli ilə Fələstinə yardım etməsi hadisəsi yeganə fakt deyil. Qətərin bir-birinə düşmən olan dövlətlər və qruplaşmalar arasında gizli maliyyə və kəşfiyyat kanalları qurması onun xarici siyasətinin ən xarakterik cəhətidir. İsrail-Qəzza mexanizminə bənzər daha bir-neçə səs-küylü pərdəarxası fakt mövcuddur.
Xüsusilə son illərdə üzə çıxan məhkəmə işləri, kəşfiyyat sənədləri və diplomatik yazışmalar göstərir ki, Doha rəsmi bəyanatlarının tam əksinə olan gizli sövdələşmələrdə mərkəzi rol oynayıb.
İsraildə "Qatargate" qalmaqalı – Netanyahunun müşavirlərinin Qətərdən gizli maaş alması (2025–2026)

2025-ci ilin aprelində İsrail polisi və daxili kəşfiyyatı (Şin Bet) İsrailin Baş naziri Binyamin Netanyahunun ən yaxın müşavirlərini (Yonatan Urix, Eli Feldşteyn və Yisroel Eynhorn) həbs etdi. “The New Yorker” və “The Times of Israel” nəşrlərinin yaydıqları istintaq materiallarına görə, Netanyahunun müşavirləri hətta 7 oktyabr 2023-cü il hücumundan sonra Qəzza müharibəsi davam edərkən belə ABŞ lobbiçiləri və xarici şirkətlər vasitəsilə Qətər rəsmilərindən yüz minlərlə şekel alıblar. Onlar İsrail mediasında Qətərin imicini "əvəzolunmaz sülh vasitəçisi" kimi parlatmaq, digər vasitəçi olan Misiri gözdən salmaq və girov böhranı ilə bağlı məxfi sənədləri xarici mətbuata sızdırmaqla məşğul olublar. Hətta İsrailin girov danışıqları qrupunda təmsil olunan keçmiş yüksəkrütbəli Mossad rəsmisinin də paralel olaraq Qətərdən pul aldığı üzə çıxıb.
ABŞ-nin xahişi ilə "Taliban"ın Dohada saxlanması və maliyyələşdirilməsi (2013–2021)
Qətər uzun illər "Taliban"a sığınacaq verməkdə ittiham olunsa da, əslində Talibanın 2013-cü ildə Dohada siyasi ofis açması birbaşa ABŞ prezidenti Barak Obama administrasiyasının xahişi ilə baş vermişdi.
Qətər Hökuməti Taliban liderlərini Dohada lüks villalarla, avtomobillərlə və aylıq yüksək maliyyə təminatı ilə saxlayırdı. Məhz bu kanal sayəsində ABŞ 2020-ci ilin fevralında Dohada Talibanla qoşunların çıxarılması barədə tarixi sazişi imzalaya bildi. Üstəlik, 2021-ci ildə Taliban Əfqanıstanda hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra ABŞ-nin Kabul hava limanından on minlərlə insanı təxliyə etməsini məhz Qətər kəşfiyyatı və "Qatar Airways" təmin etdi.
İranın 6 milyard dollarlıq dondurulmuş pulu və gizli hərbi-iqtisadi əməkdaşlıq
ABŞ sanksiyaları altında olan İranın Cənubi Koreyada dondurulmuş 6 milyard dollar neft pulunun blokdan çıxarılması üçün Vaşinqton və Tehran arasında Qətəri "vasitəçi" seçirlər. Pul Qətər banklarına köçürülür və İranın bu vəsaitdən istifadəsinə nəzarət Dohaya həvalə edildi.
Digər tərəfdən, 2026-cı ilin iyununda xarici kəşfiyyat hesabatlarına istinadən “The Times of Israel” nəşrinin yaydığı məlumata görə, 2018-ci ildə ABŞ İran nüvə sazişindən çıxdıqdan sonra Qətər İrana təkcə iqtisadi nəfəslik verməyib, həm də gizli kanallarla raket yanacağı və dron istehsalı üçün zəruri materialların tədarükündə rol oynayıb. Eyni zamanda, məhz bu dərin əlaqələr sayəsində Qətər 2026-cı ilin noyabrında ABŞ-nin İrana planlaşdırdığı hərbi hücumu son anda dayandıraraq diplomatik danışıqlar üçün vaxt qazana bilib.
Suriyada "Əl-Nusra Cəbhəsi" ilə gizli girov və fidyə sövdələşmələri
Suriya müharibəsi dövründə Qərb ölkələri (ABŞ, İtaliya, İspaniya) vətəndaşları "Əl-Qaidə"nin Suriya qolu olan “Əl-Nusra Cəbhəsi” tərəfindən girov götürüldükdə, Qərb hökumətləri qanunla terrorçulara birbaşa pul ödəyə bilmirdilər.
Bu zaman Qərb dövlətləri gizli şəkildə Qətər kəşfiyyatına müraciət edirdilər. Qətər rəsmiləri ("humanitar yardım" adı altında) qruplaşmaya on milyonlarla dollar nağd fidyə ödəyir, əvəzində isə avropalı və amerikalı jurnalistləri, həmçinin livanlı rahibələri azad edərək Qərb liderlərinin gözündə "əvəzolunmaz müttəfiq" statusu qazanırdılar.
Vaşinqton, Tel-Əviv və Avropa paytaxtları rəsmi olaraq "terrorçu" elan etdikləri və ya birbaşa danışa bilmədikləri qüvvələrlə (“HƏMAS”, Taliban, İran, “Əl-Nusra”) iş görmək lazım gələndə bütün "çirkli və gizli" əməliyyatları Qətərin üzərindən həyata keçirirlər. Buna görə də Qərb ölkələri Qətəri tənqid etsələr də, heç vaxt ona qarşı real sanksiya tətbiq etmirlər – çünki ondan qara işlərdə istifadə edirlər.
Qətərin İsraillə sıx koordinasiyada işləməsi və Qəzzaya gedən pulla İsrail şirkətlərindən yanacaq alması ərəb ictimaiyyətində Qətərin "Fələstinin əsas müdafiəçisi" imicinə zərər vura bilərdi. Lakin Qətər özünün nəhəng media maşını olan “Al Jazeera” vasitəsilə ərəb dünyasında İsrail əleyhinə ən sərt yayımları apararaq bu ikili oyunun yaratdığı narazılığı tamamilə neytrallaşdıra bildi.
Al Tani sülaləsinin hakimiyyəti, ölkənin xarici siyasəti və pərdəarxası qalmaqalları barədə beynəlxalq mediada və araşdırma mərkəzlərində dərc olunmuş faktlar:
İraqda girov götürülən Qətər şahzadələri və 1 milyard dollarlıq fidyə qalmaqalı
“The New York Times Magazine” – "The Billion-Dollar Ransom"-da 2015-ci ildə İraqda şahin ovuna çıxan Al Tani ailəsinin 26 üzvünün (o cümlədən əmirin yaxın qohumlarının) İranpərəst qruplaşmalar tərəfindən girov götürülməsi və Qətərin onları azad etmək üçün təyyarələrlə Bağdada 1 milyard dollara yaxın nağd pul göndərməsi barədə səs-küylü araşdırma dərc olunub. Məqalədə bu hadisənin 2017-ci il Qətər böhranını necə alovlandırdığı təhlil edilir.

Keçmiş əmir və baş nazirin gizli ofşor hesabları (Panama Sənədləri)
İndiki əmirin atası Şeyx Həməd bin Xəlifə və keçmiş baş nazir Şeyx Həməd bin Casimin Vircin adalarında qurduqları gizli ofşor şirkətlər (Afrodille S.A., Rienne S.A., Yalis S.A.) və Lüksemburq banklarındakı gizli aktivləri barədə sənədli araşdırma dərc olunub.
Necə olur ki, Qətər haqqında Qərb mediasında korrupsiya və digər əməllərlə bağlı böyük kampaniya aparılmır?
Əslində Şeyx Təmimin adı həm Qərb məhkəmələrindəki rüşvət istintaqlarında, həm də Qətərin özündəki milyardlarla dollarlıq korrupsiya işlərində birbaşa və dolayı yolla keçir. Lakin media işıqlandırlmasında adətən Əmirin özünün adı hallanmır. Əmirin özünün birbaşa hədəfə alınmamasının iki əsas səbəbi var – biri hüquqi-siyasi immunitet və vasitəçilər sistemi, digəri isə media və maliyyə təsiridir.
Şeyx Təmim maliyyə əməliyyatlarına birbaşa özü imza atmır, bunu onun ən yaxın adamları edir. Lakin Qərb təhqiqatçılarının araşdırmaları birbaşa onun iştirak etdiyi görüşlərə və onun dəftərxanasına qədər gedib çıxır.
Misal üçün, 2022-ci il Futbol üzrə Dünya Çempionatı və Yelisey Sarayı görüşünü (Fransa Prokurorluğunun istintaqı) xatırlatmaq mümkündür. 2010-cu ildə FIFA-nın səsverməsindən cəmi 9 gün əvvəl ozamankı vəliəhd Şeyx Təmim Parisdə Fransa prezidenti Nikola Sarkozi və UEFA prezidenti Mişel Platini ilə gizli nahar edib. The Arab Weekly və Fransa maliyyə prokurorluğunun araşdırmalarına görə, bu görüşdən dərhal sonra Platini səsini ABŞ-dən Qətərə dəyişib, əvəzində isə Qətər Fransanın “PSG” futbol klubunu alıb və Qətər dövlət televiziyası FİFA-ya gizli şəkildə 100 milyon dollarlıq "bonus" müqaviləsi təklif edib.
Bundan başqa, əmirin dəftərxana rəhbərinin rüşvət yazışmalarını da qeyd etmək olar. “The Guardian” və Fransanın “Mediapart” nəşrinin üzə çıxardığı sənədlərə görə, Şeyx Təmimin şəxsi kabinetinin (dəftərxanasının) rəhbəri Şeyx Xalid bin Xəlifə Al Tani (sonradan Baş nazir təyin edildi) 2017 və 2019-cu illər Dünya Atletika Çempionatlarının Dohaya verilməsi üçün Beynəlxalq Atletika Federasiyasının (IAAF) rəhbərliyinə milyonlarla dollar nağd rüşvət ödənilməsinə şəxsən danışıqlar aparıb. Şeyx Təmim onu istintaqa ifadə verməkdən qorumaq üçün 2020-ci ildə Baş nazir təyin edərək diplomatik toxunulmazlıq verir.
Şeyx Təmim heç bir kommersiya müqaviləsinə və ya ofşor şirkətə öz imzasını atmır. Bütün şübhəli sövdələşmələr (məsələn, “Barclays bankı”na gizli ödənişlər, “Qatargate” rüşvətləri, FIFA ödənişləri) nazirlər, fond rəhbərləri və ya vasitəçilər vasitəsilə aparılır. İstintaq başlayanda isə həmin məmurlar işdən çıxarılır.
Bütün bunlara baxmayaraq, Şeyx Təmimi birbaşa hədəf alan sərt yazılar da mövcuddur. Məsələn, Britaniyanın nüfuzlu söz azadlığı təşkilatı “Index on Censorship” Şeyx Təmimi açıq şəkildə 2022-ci ilin "İlin Tiranı" (Tyrant of the Year) elan edərək onu jurnalistləri həbs etdirməkdə, miqrant ölümlərini gizlətməkdə və Qərbdə "idman yumşaq gücü" ilə öz avtoritar rejimini pərdələməkdə ittiham edib.

“Barclays” bankına gizli ödənişlər
"Barclays bankına gizli ödənişlər" 2008-ci il qlobal maliyyə böhranı zamanı Britaniyanın nəhəng “Barclays” bankının müflisləşməkdən və dövlətin nəzarətinə keçməkdən xilas olmaq üçün Qətər dövlət fonduna (Qatar Holding) və ozamankı Qətər baş nazirinə qeyri-rəsmi, gizli müqavilələr adı altında ödədiyi 322 milyon funt sterlinq (təxminən 500-600 milyon dollar) komissiya haqqı qalmaqalıdır.

Böyük Britaniyanın Ağır Dələduzluqlarla Mübarizə İdarəsinin (SFO) və Maliyyə Davranışı İdarəsinin (FCA) araşdırdığı bu məşhur maliyyə qalmaqalının mahiyyəti və pərdəarxası detalları var.
2008-ci il maliyyə böhranında Britaniya hökuməti batan banklara pul ayıraraq onları milliləşdirirdi. “Barclays”-in rəhbərliyi dövlət nəzarətinə keçməmək və öz yüksək maaşlarını qorumaq üçün özəl investor axtarırdı.
Qətərin suveren fondu (Qatar Holding) və ozamankı Baş nazir Şeyx Həməd bin Casimin şəxsi şirkəti (Challenger) banka təxminən 4-5 milyard funt sterlinq yatırmağa razılaşdı. Lakin Qətər tərəfi digər investorlara verilən 1,5%-lik standart komissiyadan əlavə, özlərinə gizli şəkildə əlavə 1,75% (cəmi 322 milyon funt sterlinq) ödənilməsini tələb etdi.
Digər investorların və birjanın bundan xəbər tutmaması üçün “Barclays” rəhbərliyi Qətərlə iki saxta "Məsləhət Xidmətləri Sazişi" (Advisory Services Agreements) imzaladı. Sənəddə güya Qətərin “Barclays”-a Yaxın Şərqdə biznesi inkişaf etdirmək üçün "məsləhətlər verəcəyi" yazılmışdı, amma əslində heç bir real məsləhət xidməti göstərilməmişdi. Bu, sadəcə rüşvət/komissiya pulunu rəsmiləşdirmək üçün örtük idi.
İstintaq materiallarına görə, sövdələşmənin daha bir qalmaqallı tərəfi var idi: Barclays bankı Qətərin banka sərmayə yatırdığı günlərdə Qətər dövlətinə 3 milyard dollarlıq kredit ayırmışdı. Britaniya prokurorları iddia edirdi ki, Qətər əslində elə “Barclays”-ın özündən aldığı kredit pulu ilə “Barclays”-in səhmlərini almışdı (bu isə Britaniya qanunvericiliyinə görə "qanunsuz maliyyə yardımı" sayılır).
Britaniya prokurorluğu “BBC” və “The Guardian” nəşrlərinin işıqlandırdığı iş üzrə “Barclays”-ın 4 keçmiş rəhbərini "dələduzluq və yalan məlumat yaymaq" ittihamı ilə məhkəməyə verdi. 2020-ci ildə andlılar məhkəməsi şəxsi cinayət məsuliyyəti baxımından bankirlərə bəraət verdi (çünki onlar bunu şəxsi cibləri üçün yox, bankı xilas etmək üçün bu addımı atdıqlarını sübut etdilər).


Lakin Britaniyanın Maliyyə Davranışı İdarəsi (FCA) bu hərəkəti "dürüstlük prinsiplərinə zidd və məsuliyyətsiz davranış" hesab etdi. “CNBC”-nin məlumatına görə, 2024-cü ilin noyabrında “Barclays” bankı apellyasiya şikayətini geri götürərək Qətərlə gizli ödənişləri bazardan gizlətdiyinə görə 40 milyon funt sterlinq (təxminən 51 milyon dollar) cərimə ödəməyə razılaşdı.
Qətər bu işdə rəsmi cinayət ittihamı almadı (çünki sənədləri birjadakı investorlardan gizlətmək öhdəliyi Britaniya bankının üzərində idi), üstəlik Qətər bu sərmayədən milyardlarla dollar qazanc götürərək bu gün də “Barclays” bankının ən böyük səhmdarlarından biri olaraq qalır.
"Qatargate" qalmaqalının detalları və Qətərin rolu
"Qatargate” 2022-ci ilin dekabrında üzə çıxan və Avropa İttifaqı tarixinin ən böyük korrupsiya qalmaqalı hesab olunan siyasi-hüquqi böhrandır. Belçika polisinin apardığı istintaqa görə, Qətər (eləcə də Mərakeş və Mavritaniya) Avropa Parlamentində öz siyasi və iqtisadi maraqlarını irəli sürmək üçün deputatlara və onların köməkçilərinə nağd pul və bahalı hədiyyələr şəklində rüşvət verib.
9 dekabr 2022-ci ildə Belçika federal polisi Brüsseldə 16-dan çox ünvanda (evlər, ofislər və otellər) eyni vaxtda reydlər keçirdi. Axtarışlar zamanı çamadanlarda və çantalarda 1,5 milyon avrodan çox nağd pul müsadirə edildi.
2022-ci ildə Qətər üçün Avropa İttifaqı ilə münasibətlər həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Rusiya qazından imtina edən Avropa üçün Qətər əsas enerji tərəfdaşına çevrilirdi, eyni zamanda ölkə FIFA 2022 Dünya Çempionatına ev sahibliyi edirdi. İstintaq materiallarına görə, Qətərin rüşvət şəbəkəsindən istifadə etməkdə 4 əsas hədəfi olub.
İnsan haqları tənqidlərini susdurmaq: Dünya Çempionatı ərəfəsində Qərb mediası və avropalı deputatlar Qətəri miqrant işçilərin (stadion tikintilərində ölənlərin) hüquqlarını pozmaqda və LGBT hüquqlarını məhdudlaşdırmaqda sərt tənqid edirdilər. Qətər rəsmiləri rüşvət verdiyi deputatlar vasitəsilə Avropa Parlamentində Qətəri pisləyən qətnamələrin mətnini yumşaltmağa və ya bloklamağa çalışırdılar.
İmicin ağardılması: Avropa Parlamentinin (AP) vitse-prezidenti Yeva Kayli (Yunanıstan) 2022-ci ilin noyabrında Qətərə səfər etdikdən sonra AP tribunasından çıxış edərək Qətəri "əmək hüquqları sahəsində lider" adlandırmış və avropalıların Qətərə "mənəvi dərs keçməyə" haqqı olmadığını demişdi. İstintaq bu çıxışın birbaşa Qətər rəsmiləri ilə razılaşdırıldığını üzə çıxardı. time
Şengen vizasının ləğvi: Qətər öz vətəndaşları üçün Avropa İttifaqına vizasız gediş-gəliş rejiminin tətbiqinə nail olmaq istəyirdi. Qalmaqal qopduqdan dərhal sonra AP bu səsverməni dondurdu.
Aviasiya sazişi: Qətər dövlət aviaşirkəti olan “Qatar Airways”-in Avropa hava limanlarına məhdudiyyətsiz uçuş hüququ verən "Açıq səma" (Open Skies) sazişinin təsdiqlənməsi və qorunması əsas iqtisadi maraqlardan biri idi.
Qətər diplomatları (xüsusən Qətərin əmək naziri və Brüsseldəki səfirlik rəsmiləri) birbaşa deputatların bank hesablarına pul köçürmürdülər. Bunun əvəzinə saxta QHT-lərdən örtük kimi istifadə olunurdu. Deputat Pyer-Antonio Pantserinin (İtaliya) yaratdığı insan haqları təşkilatlarına Qətər tərəfindən guya "xeyriyyə" və ya "tədbir təşkili" adı ilə böyük məbləğlər ayrılırdı. Pullar Mərakeş və Qətər diplomatları vasitəsilə nağd şəkildə (50, 100 və 200 avroluq əsginazlarla) çatdırılır, həmçinin deputatlara və onların ailələrinə Doha şəhərində beş ulduzlu otellərdə pulsuz tətil və Dünya Çempionatı biletləri hədiyyə edilirdi.
İstintaq prosesi müstəntiqlərin dəyişməsi və müdafiə tərəfinin şikayətləri səbəbindən xeyli uzansa da, 2026-cı ilin fevralında Brüssel Apellyasiya Məhkəməsi istintaqda ciddi qanun pozuntusu olmadığına qərar verərək işin məhkəməyə göndərilməsinə yaşıl işıq yandırdı. Həmçinin 2026-cı ilin sentyabrında işlə əlaqədar adı hallanan keçmiş Avropa komissarı Dimitris Avramopulosun da toxunulmazlığının ləğvi gündəmə gəldi.

Məhz bu miqyaslı korrupsiya faktları Dominik Tarçinski kimi siyasətçilərə Qətərin Avropa institutlarını pulla ələ aldığına dair iddialarını əsaslandırmaq üçün güclü arqument verir.
Polşanın Avropa Parlamentində deputatı Dominik Tarçinski (Dominik Tarczyński) Patrik Bet-Devidin podkastında Qətərlə bağlı bir neçə kəskin iddia və tənqid səsləndirib. Müsahibədə o, Qətəri miqrasiya böhranı və şəxsi rüşvət təklifi iddiaları kontekstində hədəf alıb.

Podkast aparıcısı Patrik Bet-Devid və Tarçinski Qətərin ABŞ universitetlərinə hər rüb 300 milyon dollar (ayda təxminən 100 milyon dollar) və ümumilikdə 7.4 – 7.7 milyard dollar vəsait xərclədiyini qeyd edirlər. Tarçinski iddia edir ki, Qətər bu pulları təhsilin səviyyəsini artırmaq üçün deyil, gələcək nəsillərin düşüncəsinə nüfuz etmək və siyasi təsir qazanmaq məqsədilə yatırır.
Müsahibədə Qətərin adı daha iki fərqli məqamda çəkilir:
- Tarçinski ilk dəfə ictimaiyyətə açıqladığını bildirərək iddia edir ki, bir müddət əvvəl Qətər nümayəndələri onunla görüşüb və "maliyyə resurslarımız sonsuzdur, bizə bir rəqəm deyin" deyə təklif irəli sürüblər, lakin o, bu təklifdən imtina edib (56:45).
- O, Rusiyanın miqrasiyadan silah kimi istifadə etdiyini bildirərkən, Qətər və İranın da miqrantların Moskvaya, oradan isə Belarus vasitəsilə Polşa sərhədinə gətirilməsində rol oynadığını iddia edir.
Qətərin Türkiyə agentlik və fondlarına dəstəyi
Qətərin xarici siyasətində "yumşaq güc" aləti kimi dini və ictimai təşkilatlara dəstək verməsi beynəlxalq araşdırmalarda tez-tez qeyd olunur.
Qətər uzun illərdir Yaxın Şərqdə və Avropada siyasi İslam ideologiyasını təbliğ edən şəbəkələrin, xüsusilə də "Müsəlman Qardaşlığı" hərəkatının və ona bağlı qurumların əsas maliyyə donorlarından biri kimi tanınır. Türkiyədə bu ideologiyaya yaxın olan (məsələn, "Milli Görüş" ənənəsindən gələn bəzi qollar və ya radikal sələfi-ixvançı çevrələr) təşkilatlarla Qətərin fondları (məsələn, “Qatar Charity”) arasında ortaq layihələr və maliyyə əlaqələri mövcuddur.
Türkiyədə ərəb mərkəzli sələfi ideologiyasını yayan və türk-islam sintezinə, eləcə də Azərbaycanın sekulyar modelinə qarşı çıxan qruplar ideoloji baxımdan Körfəz ölkələrindəki dini mərkəzlərlə ortaq baxışları bölüşə bilirlər.
Türkiyə mediasında Qətərin ölkədəki dini qruplara və qurumlara maliyyə dəstəyi verməsi mövzusu əsasən rəsmi dövlət əməkdaşlığı, xeyriyyə fondlarının fəaliyyəti və beynəlxalq hesabatlara istinad edən tənqidi yazılar müstəvisində işıqlandırılır.
Türkiyə mətbuatında bu mövzu ilə bağlı yer alan əsas məqamlardan biri rəsmi qurumlar arasinda əməkdaşliq və layihələrin maliyyələşdirilməsi haqdadır. Misal üçün, Türkiyənin rəsmi xəbər agentlikləri (məsələn, Anadolu Agentliyi) və Diyanet Haber portalı Qətərin Vəqflər və İslam İşləri Nazirliyi ilə Türkiyə Dəyanət İşləri İdarəsi arasında imzalanan əməkdaşlıq memorandumlarını geniş işıqlandırır. Bu razılaşmalar dini təhsil, vəqf işləri, zəkat təcrübəsinin mübadiləsi və İslam ensiklopediyasının ərəb dilinə tərcüməsi kimi birgə maliyyələşdirilən layihələri əhatə edir.
Qətərin ən böyük xeyriyyə təşkilatı olan Qatar Charity ilə Türkiyə Dəyanət İşləri İdarəsi arasında zəlzələ bölgələrində (məsələn, Kahramanmaraşda) məscid və dini akademiyadan ibarət böyük İslam komplekslərinin inşası üçün maliyyə sazişlərinin imzalandığı mediada yer alıb.
Türkiyə mediasında Qətər fondlarının ölkədəki müxtəlif İslami yönümlü QHT və vəqflərlə (məsələn, Azərbaycana qarşı hər zaman neqativ münasibət bəsləyən İHH İnsani Yardım Vakfı uzunmüddətli tərəfdaşlıq müqavilələri bağladığı və Suriyalı qaçqınlara yardım, eləcə də sosial layihələr adı altında böyük maliyyə vəsaitləri ayırdığı qeyd olunur.

Türkiyənin dünyəvi və müxalif yönümlü media orqanları (məsələn, Cumhuriyet və BirGün) hökumətə yaxınlığı ilə bilinən dini vəqflərin və təriqət-camaat bağlantılı dərnəklərin xaricdən, o cümlədən Körfəz ölkələrindən və Qətərdən gələn maliyyə axınları hesabına böyüdüyünü tez-tez gündəmə gətirir. Bu yazılarda həmin vəsaitlərin təhsil, yataqxana və media şəbəkələrinin qurulmasına yönəldildiyi iddia edilir.
Türkiyə mətbuatında həmçinin Qərb institutlarının və Avropa Parlamentinin qərarlarına istinad edən xəbərlər də dərc olunur. Bu materiallarda Qətərin (xüsusilə “Qatar Charity” və “Qatar Foundation” vasitəsilə) Türkiyə üzərindən və ya Türkiyədə fəaliyyət göstərən "Müsəlman Qardaşlığı" (İxvan) hərəkatına yaxın dini-siyasi qruplara, eləcə də müxtəlif İslami araşdırma mərkəzlərinə və konfranslara maliyyə dəstəyi verdiyinə dair beynəlxalq çağırışlar və maliyyə nəzarəti tələbləri işıqlandırılır.
Qeyd edək ki, rəsmi Ankara və Doha bu əlaqələri "humanitar yardım, mədəni əməkdaşlıq və İslamofobiya ilə mübarizə" çərçivəsində tam şəffaf dövlətlərarası tərəfdaşlıq kimi təqdim edir. Müxalifət mediası isə bu maliyyə dəstəyinin Türkiyənin daxili sosial-siyasi strukturunda dini camaatların təsirini artırdığını vurğulayır.
2013-cü ildə Misirdə Məhəmməd Mursi devrildikdən və Körfəz ölkələrinin təzyiqləri artdıqdan sonra Qətərdə sığınacaq tapan bir çox İxvan liderləri, alimləri və media qurumları İstanbula köçüb. İstanbul bu şəbəkələrin mərkəzinə, Qətər isə onların əsas maliyyə donoruna çevrilib.
Mərkəzi Dohada yerləşən və uzun müddət mərhum Yusif əl-Qəradavinin rəhbərlik etdiyi Dünya Müsəlman Alimlər Birliyinin (IUMS) rəhbərliyində (hazırkı baş katib və sədr Əli əl-Qəradagi) Türkiyənin dini dairələri və Dəyanət İşləri İdarəsi ilə sıx əlaqələr mövcuddur.
“Qatar Charity” Türkiyədə 2015-ci ildən Ankarada rəsmi nümayəndəlik kimi qeydiyyatdan keçərək fəaliyyət göstərir. Təşkilat Türkiyənin klassik sufi təriqətlərindən (məsələn, Mənzil və ya Süleymançılar) daha çox, siyasi İslam və ümmətçilik (pan-İslamizm) ideologiyasına yaxın olan müasir İslami QHT-lər ilə əməkdaşlıq edir.

İHH İnsani Yardım Vakfı “Qatar Charity”-nin Türkiyədəki ən strateji tərəfdaşıdır. İHH Türkiyədə "Milli Görüş" ənənəsindən gələn və Yaxın Şərqdəki müqavimət hərəkatlarına yaxınlığı ilə bilinən qurumdur. İki təşkilat arasında Suriya qaçqınları, Qəzza və digər böhran bölgələri üçün milyonlarla dollarlıq birgə müqavilələr imzalanıb. (Qeyd: Qətərin digər fondu olan “Eid Charity” də İHH-ya böyük məbləğlərdə vəsait köçürüb).
Kızılay Akademi məlumatlarına görə, “Qatar Charity” Türkiyədə Deniz Feneri Derneği, Sadakataşı, AFAD və Türk Kızılay kimi qurumlarla rəsmi tərəfdaşlıq edir. Bu qurumlar Türkiyədəki mühafizəkar-dindar seçici bazası və sosial şəbəkələrlə sıx bağlıdır.
“Qatar Charity”-nin Türkiyə ofisinin əsas fəaliyyət hədəfi Türkiyədəki suriyalı qaçqınlar və Türkiyənin nəzarətində olan Şimali Suriya (İdlib, Afrin, Cerablus) əraziləridir. Bu ərazilərdə tikilən yaşayış massivləri, məscidlər və məktəblər həm Türkiyənin sərhəd təhlükəsizliyi siyasətinə dəstək verir, həm də yerli İslami qrupların sosial bazasını gücləndirir.
“Qatar Charity” Türkiyədə özbaşına və ya gizli fəaliyyət göstərmir. Təşkilatın bütün iri layihələri birbaşa Türkiyə Dəyanət İşləri İdarəsi (məsələn, Kahramanmaraşda İslam Kompleksinin tikintisi) və Daxili İşlər Nazirliyinə bağlı AFAD-ın koordinasiyası ilə həyata keçirilir. Mərasimlərdə Dəyanət rəhbəri Əli Ərbaş ilə yanaşı, Dünya Müsəlman Alimlər Birliyinin rəhbəri Əli əl-Qəradaginin iştirak etməsi bu ittifaqın açıq göstəricisidir.
Maliyyə axınları iki əsas kanal üzərindən idarə olunur:
- Dövlət və müstəqil fondlar səviyyəsində. Qətər İnvestisiya İdarəsi (QIA) Türkiyədə bankçılıq (QNB Finansbank), media (Digiturk/beIN), daşınmaz əmlak və müdafiə sənayesi (BMC) sahələrinə milyardlarla dollar sərmayə yatırıb. Bu, Türkiyə rəhbərliyinə yaxın iş adamları və media holdinqləri ilə Qətər kapitalı arasında dərin iqtisadi bağlılıq yaradıb.
- Humanitar və dini fondlar səviyyəsində. “Qatar Charity” və “Qatar Fund for Development” (QFFD) vasitəsilə gələn vəsaitlər Türkiyədəki yerli QHT-lərin hesablarına layihə əsaslı köçürülür. Bu vəsaitlər həm humanitar yardımlara, həm də dolayısı ilə həmin təşkilatların Türkiyə daxilindəki kadr potensialının, media orqanlarının və ictimai nüfuzunun saxlanılmasına xidmət edir.
Qətər və “Qatar Charity” Türkiyədəki ənənəvi mistik təriqətlərə deyil, siyasi-ideoloji baxımdan Ankara ilə uzlaşan, "Müsəlman Qardaşlığı" və ümmətçilik xəttinə yaxın olan modern İslami təşkilatlara dəstək verir.
Qətər və onun Türkiyədə dəstəklədiyi "Müsəlman Qardaşlığı" (İxvan) və "Milli Görüş" xəttinə yaxın qurumlar Fələstin və Qəzza məsələsini xarici siyasətlərinin mərkəzinə qoyurlar. “HƏMAS”-ın əsas siyasi-maliyyə himayədarı olan Qətər üçün İsrailə qarşı informasiya cəbhəsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.